Trái phiếu là gì, tổng quan về trái phiếu

Chứng khoánDòng tiền trong doanh nghiệp (khái niệm cơ bản)Phân tích cơ bảnTài Chính

Trái phiếu được hiểu đơn giản là việc vay tiền, chủ nợ sẽ được trả lãi và vốn theo luật dân sự. Đó là món tiền chắc chắn chứ không lên xuống như cổ phần. Hơn nữa, việc vay nợ được thực hiện bằng hợp đồng giữa con nợ và chủ nợ theo luật dân sự. Món nợ được bảo đảm bằng thế chấp hay bảo lãnh. Nên về mặt lý thuyết, chủ nợ đã được đảm bảo rồi. 

Trái phiếu là một món hàng, và nó chỉ tồn tại khi một hệ thống pháp luật hữu hiệu đảm bảo cho chủ nợ đòi được nợ. 

Các loại trái phiếu doanh nghiệp

Trái phiếu chuyển đổi 

Đây là loại có thể chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông của cùng một tổ chức phát hành. Các điều kiện được xác định trong phương án phát hành. Thời hạn chuyển đổi trái phiếu do công ty ấn định. Tại thời điểm thực hiện chuyển đổi, nếu giá cổ phiếu biến động quá biên độ biến động giá cổ phiếu được công bố khi phát hành trái phiếu, chủ sở hữu công ty có quyền điều chỉnh tỷ lệ chuyển đổi cho phù hợp. Trái phiếu chuyển đổi có thể là trái phiếu có đảm bảo hoặc trái phiếu không đảm bảo. 

Trái phiếu không chuyển đổi 

Đây là trái phiếu không thể chuyển đổi thành cổ phiếu 

Trái phiếu có bảo đảm 

Đây là loại trái phiếu được bảo đảm trả nợ gốc và lãi khi đến hạn, bằng tài sản của tổ chức phát hành hay của bên thứ ba hoặc được bảo lãnh trả nợ của tổ chức tài chính, tín dụng. 

Đối với trái phiếu bảo đảm, khi tổ chức phát hành không trả được nợ, các tài sản bảo đảm sẽ được phát mại để hoàn trả nợ vay khi đến hạn. Nếu tổ chức tài chính, tín dụng bảo lãnh thanh toán cho trái phiếu thì họ sẽ phải dàn xếp nguồn vốn để trả nợ cho người sở hữu trái phiếu. Tổ chức phát hành sẽ nhận nợ và thanh toán lại cho tổ chức đã trả nợ thay họ theo các điều kiện đã cam kết. 

Trái phiếu không đảm bảo

Đây là loại trái phiếu không được bảo đảm là sẽ được trả nợ gốc và lãi như trái phiếu có bảo đảm. 

Chứng quyền là một loại quyền đi kèm với trái phiếu mà bạn nên tham khảo.

II. Hình thức trái phiếu doanh nghiệp

Trái phiếu được phát hành theo dạng biên nhận, ghi nợ vào sổ hoặc dữ liệu điện tử và có mệnh giá tối thiểu là 100.000 đồng. Các mệnh giá là bội số của 100.000 và do công ty quyết định cho từng đợt phát hành. Doanh nghiệp quyết định lãi suất trái phiếu cho từng đợt phát hành. Lãi suất có thể được ấn định là sẽ không thay đổi cho cả kỳ hạn hoặc thả nổi trên thị trường.

Nếu dùng lãi suất thả nổi, công ty sẽ công bố lãi suất gốc (tham chiếu) để làm căn cứ xác định lãi suất phải trả cho người nắm trái phiếu. Tiền lãi của trái phiếu được trả theo định kỳ, trả ngay khi phát hành, hoặc cùng với tiền gốc khi đến hạn. Nơi phát hành trái phiếu có thể mua lại trái phiếu trước thời hạn, tức là trả nợ sớm. 

III. Điều kiện và cách thức doanh nghiệp phát hành trái phiếu

Điều kiện phát hành trái phiếu

Để phát hành trái phiếu, công ty cần phải có đủ các điều kiện sau: 

  • Có thời gian hoạt động tối thiểu là một năm kể từ ngày công ty chính thức đi vào hoạt động. 
  • Có báo cáo tài chính của năm liền kề trước năm phát hành trái phiếu được kiểm toán.
  • Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh năm liền kề năm phát hành trái phiếu phải có lãi.
  • Có phương án phát hành trái phiếu được tổ chức có thẩm quyền của công ty thông qua. 

Các thức phát hành trái phiếu

Công ty phát hành trái phiếu phải lập một phương án phát hành để cho các nhà đầu tư biết về: 

  • Mục đích phát hành 
  • Khối lượng, kỳ hạn, lãi suất trái phiếu
  • Tỷ lệ chuyển đổi, thời hạn chuyển đổi, biên độ biến động giá cổ phiếu
  • Cách phát hành và các tổ chức tham gia bảo lãnh phát hành, bảo lãnh thanh toán, đại lý phát hành, đại lý thanh toán trái phiếu. 
  • Địa điểm bán trái phiếu và nơi thanh toán tiền gốc và lãi. 

Tùy theo loại phát hành, nếu là trái phiếu chuyển đổi, phải được ĐHĐCĐ thông qua phương án phát hành, vì sau này chủ nợ sẽ thành cổ đông và vốn điều lệ sẽ tăng. Tổng giám đốc/giám đốc thực hiện phương án. Nếu không cho chuyển đổi thì phương án sẽ do HĐQT, HĐTV hoặc đại diện chủ sở hữu vốn thông qua. Tổng giám đốc/giám đốc thực hiện phương án.

Trái phiếu chuyển đổi

Đối với loại trái phiếu chuyển đổi, doanh nghiệp phải là công ty cổ phần và tuân theo một số quy định như: 

  • Công bố khi phát hành các thông tin về điều kiện chuyển đổi, thời hạn chuyển đổi
  • Tỷ lệ chuyển đổi, biên độ biến động giá cổ phiếu
  • Mục đích từ nguồn thu phát hành trái phiếu và các quyền lợi khác của người nắm trái phiếu. 
  • Tổng mức phát hành không vượt quá hạn mức được phê duyệt. 

Trái phiếu không chuyển đổi

Đối với trái phiếu không chuyển đổi, công ty phát hành phải công bố mục đích sử dụng nguồn thu từ việc phát hành và tổng mức phát hành không vượt quá hạn mức được duyệt. 

Cách bán trái phiếu

Để phát hành trái phiếu, công ty phải tim được tổ chức bảo lãnh phát hành. Để nơi này đứng trái bán trái phiếu cho mình theo hai cách: 

  • Một là mua hết, khi mua hết thì họ trả tiền cho công ty phát hành có trừ số tiền được bớt
  • Hai là cố gắng bán, thì bán được đến đâu họ sẽ hưởng hoa hồng trên số bán được đến đấy. Còn nếu không bán hết thì họ trả lại cho công ty phát hành. 

Khi làm công việc này, tổ chức bảo lãnh cũng đồng thời là đại lý phát hành trái phiếu. Công ty phát hành trái phiếu cho người mua theo cam kết mà công ty đã đưa ra với tổ chức phát hành. 

Khi trái phiếu đã bán xong

Tổ chức phát hành có thể trực tiếp thanh toán hoặc ủy thác cho tổ chức tài chính, tín dụng có đủ điều kiện làm đại lý thanh toán để trả tiền gốc và lãi của trái phiếu. Hai bên có thể cam kết về việc ứng vốn của địa lý thanh toán để trả tiền lãi và gốc cho người sở hữu trái phiếu. Tổ chức phát hành sẽ bồi hoàn tiền tạm ứng cho đại lý thanh toán và chịu phí sử dụng vốn trong thời gian chậm trả theo hợp độc giữa hai bên. 

Ngoài cách định giá bán rồi thông qua tổ chức tài chính bán hộ. Công ty phát hành còn có thể bán bằng cách đấu thầu trực tiếp tại công ty hoặc qua các tổ chức tài chính trung gian. Trái với cách bán theo giá ấn định, tổ chức phát hành trong cách đấu thầu sẽ để cho người mua trái phiếu đấu thầu mua.

Ai trả cao nhất thì mua được, người này mua không hết thì đến người thứ hai trả giá thấp hơn được mua, cho tới khi bán hết. Thường công ty phát hành phải uy tín trong giới kinh doanh thì mới được đấu thầu. 

Lưu ý

Đối với trường hợp công ty muốn bán trái phiếu trên thị trường chứng khoán, trái phiếu có kèm theo chứng quyền thì phải có thêm một số điều kiện khác ngoài những quy định ở trên.

Nếu bán trái phiếu có bảo đảm 

  • Có cam kết trả nợ kèm theo tài liệu chứng minh năng lực tài chính của tổ chức bảo lãnh. 
  • Có tài sản đủ giá trị để trả nợ. Giá trị bảo đảm phải ngang bằng với tổng giá trị trái phiếu chào bán. Việc định giá tài sản phải do một tổ chức định giá thực hiện và có giá trị không quá 12 tháng kể từ ngày định giá. 
  • Tài sản dùng để bảo đảm phải đăng ký với cơ quan có thẩm quyền theo quy định về giao dịch bảo đảm. 

IV. Tính chất chung của trái phiếu doanh nghiệp

  1. Thứ tự ưu tiên trả nợ 

Khi một công ty bị thanh lý mà còn nợ chưa trả thì nó sẽ thanh toán cho chủ nợ theo thứ tự ưu tiên mà chủ nợ đã thỏa thuận khi vay. Trái phiếu cũng có thứ tự ưu tiên này, tùy theo từng loại. Khi công ty thanh lý, người nào cầm trái phiếu đảm bảo sẽ được lấy nợ trước. Người nắm trái phiếu không đảm bảo, trái phiếu ngắn hạn được trả nợ sau. 

Nếu công ty không đủ tiền để trả cho tất cả thì họ sẽ chia nhau theo tỉ lệ, tương quan với số nợ và tài sản của công ty.

  1. Việc thu hồi trái phiếu

Công ty có quyền thu hồi trái phiếu trước hạn. Cách làm là trả cho người chủ sở hữu một số tiền, lãi phát sinh và khoản đền bù. Các khác là mua lại theo giá thị trường. Thông thường điều này đồng nghĩa với việc lãi suất thị trường có thay đổi, thấp hơn lãi suất huy động trái phiếu. 

Trái phiếu có mệnh giá,  nó sẽ có sự thay đổi nếu nó được luân chuyển trên thị trường.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.